“Qëllimi im mbetet të tregoj një ngjarje të shëmtuar, të dhimbshme që ka ndodhur në Gërmenj, nga vendi i Themistokli Gërmenjit, në të cilën kam qenë personalisht i pranishëm, së bashku me dy vëllezërit e mi më të mëdhenj, Samiun e Niaziun. Dhe ishte pikërisht kjo ngjarje, kjo vrasje makabër, që ndezi luftën civile”- shkruan Bardha, duke dhënë detaje se si e gjetën kufomën e Xhevdet Ramollit, të masakruar nga batalioni i Petrit Dumes.
Duke lexuar gazetën “Illyria”, të datës 13 maj 2016, u ndala te shkrimi i zotit Naum Prifti me titull “Kush e filloi luftën civile në Shqipëri? Partia Komuniste apo Balli Kombëtar?”. Dëshiroj të ndalem te ngjarjet politike që z. Naum Prifti ka komentuar, duke arritur në konkluzion, që luftën civile në Shqipëri, e ka filluar Balli Kombëtar. Me këtë shkrim, dua të argumentoj që lufta civile nuk u fillua nga ballistët, por nga komunistët. Qëllimi i komentit tim nuk është replika që dëshiroj të bëj me shkrimtarin për ngjarjet në fjalë, mbasi çdo njeri ka të drejtën që të komentojë ngjarjet sipas njohurive dhe perceptimeve të tij. Por në vitet për të cilat komenton z. Naum, personalisht kam jetuar në Shqipëri dhe konkretisht në zonat ku zhvillohen ngjarjet lidhur me këtë temë.
Qëllimi im mbetet të tregoj një ngjarje të shëmtuar, të dhimbshme që ka ndodhur në Gërmenj, nga vendi i Themistokli Gërmenjit, në të cilën kam qenë personalisht i pranishëm, së bashku me dy vëllezërit e mi më të mëdhenj, Samiun e Niaziun. Dhe ishte pikërisht kjo ngjarje, kjo vrasje makabër, që ndezi luftën civile: Xhevdet Ramolli, djali i Dervish Hajdar Ramollit, nga Tri-Urat e Leskovikut, një student 25-vjeçar, që vazhdonte studimet në Liceun e Korçës, që rridhte nga familje nacionalist ballistësh, po udhëtonte nga Teqeja për në Korçë. Komunistët e batalionit “Hakmarrja”, të urdhëruar nga komandant Petrit Dume dhe komisar Josif Pashko, ndaluan veturën e tij dhe e urdhëruan të zbriste, duke e ekzekutuar dhe lënë Xhevdetin të mbytur në gjak. Pamja bëhej edhe më e rëndë për faktin se e kishin masakruar me thikë, duke i prerë veshët dhe gishtërinjtë. Ishte viti 1941.
Lajmi shumë shpejt arriti në fshatin tonë, sepse ishte vetëm 4 kilometra nga vendi ku ndodhi ngjarja dhe vëllezërit më pyetën nëse doja të shkoja me ta. Unë pranova, dhe kështu morëm rrugën në këmbë drejt vendit të ngjarjes dhe e mbaj mend që ecnim me shpejtësi që të arrinim sa më parë. Aty e pamë me sytë tanë trupin e shtrirë të Xhevdetit, të palëvizur akoma nga vendi. Dhe sot e kësaj dite, kur e kujtoj atë pamje, më dridhet mishi. Njerëzit u tronditën dhe u trembën nga ky krim i shëmtuar i komunistëve. Ishte hera e parë që kishte ndodhur një vrasje e tillë. Të nesërmen e ngjarjes një grumbull i madh njerëzish erdhën të merrnin pjesë në varrim dhe unë si pjesëmarrës nuk mund ta harroj atë skenë, kur njerëzit e indinjuar nga kjo vrasje filluan të thërrisnin: “Hakmarrje! Hakmarrje!”.
Por babai i Xhevdetit, Dervish Hajdar Ramolli, tha: “Mos zini në gojë hakmarrjen! Djalin ia kam falur Shqipërisë. E pati këtë fat im bir, por nuk dua të vriten të rinj të tjerë për shkak të tij”. Ky deklarim fisnik, tolerant, patriotik i tij, nuk ka nevojë për koment. Komunistët hapën fjalë se Xhevdetin e ekzekutuan, mbasi ai ishte fashist, ku në të vërtetë Xhevdeti nuk kishte pranuar ta vishte këmishën e zezë dhe ky veprim i tij njihej nga të gjithë njerëzit përreth zonës. Duke lexuar artikullin e shkrimtarit, z. Naum, i cili arrin në përfundimin se luftën civile e filluan ballistët në vitin 1942, atëherë më vijnë në mendje disa pyetje. A ka mundësi të pranojmë akuzën e komunistëve, që Mit’hat Frashëri, i biri i Abdyl Frashërit, të jetë tradhtar dhe t’i ketë shërbyer fashizmit, kur njihen idetë e tij patriotike? Si shpjegohet fakti që në demonstratën e parë antifashiste në Korçë, të organizuar nga Abaz Ermenji, Safet Butka dhe Enver Hoxha, menjëherë mbas përfundimit të saj, dy përfaqësuesit e Ballit Kombëtar, Abaz Ermenji dhe Safet Butka, arrestohen dhe internohen në Itali, ndërsa Enver Hoxha mbetet i paprekur nga fashistët?
A ka mundësi të besohet që Hysni Lepenica u akuzua nga komunistët si fashist, kur ai e kundërshtoi pushtimin fashist dhe u ekzekutua nga fashistët? Po në fshatin Pode, si argumentohet që partizanët vranë pa asnjë shpjegim në mes të fshatit një djalë të ri, vetëm sepse ai rridhte nga një familje nacionaliste? Si këto raste ka edhe shumë të tjerë, por është për të ardhur keq, sepse ngjarjet dhe historitë e ndodhura në vendin tonë janë shkruar dhe komentuar sipas një politike të caktuar ose sipas regjimit që dikur ishte në fuqi. Duke u bazuar nga ngjarjet e ndodhura, mendoj se lufta civile filloi pikërisht në Gërmenj, në vitin 1941, e nxitur dhe e filluar nga vetë komunistët. Por po në ato vite, mbas krimeve të filluara nga komunistët, edhe ballistët, ku kishte njerëz të pandërgjegjshëm në radhët e tyre, filluan krime kundër partizanëve. Unë e kuptoj komentin e ngjarjeve gjatë periudhës komuniste, që dhe vetë historianët ishin të detyruar të mos tregonin të vërtetën e ngjarjeve të ndodhura, por mendoj se tashmë ka ardhur momenti që shqiptarët të njohin historinë e vërtetë, ashtu si ajo ka ndodhur, pa futur politikën dhe interesat në mes.
Fatkeqësisht dihet që historia është shkruar në interes të regjimit në fuqi dhe sidomos regjimit nën diktaturën e Enver Hoxhës, kështu ajo do të shtrembërohej dhe kjo është e papranueshme. Z. Naum, është në fisnikërinë e një kombi dhe të një populli, që të rishkruhet historia në bazë të ngjarjeve dhe të fakteve ashtu si ato kanë ndodhur. Prandaj duhet të reflektojmë dhe të tregojmë vetëm të vërtetën, edhe pse shpesh ajo është e hidhur, por në fund të fundit e vërteta në tregimin e ngjarjeve i shërben trashëgimisë që do t’u lëmë brezave që do të vijnë. Panorama
(*Kjo ngjarje është ilustruar në librin tim, “Larg dhe pranë Shqipërisë”, hartuar nga Naum Prifti, në faqen 33, botuar në vitin 2002.)
Takohën Dy Burra!
Njeni me shpatë të futun në kllef e, Tjetri me Kryq në krahnor!
Asht Skenderbeu përballë Karol Vojtilës!
Asht Shqiptari përballë Polakut që paqë nuk ban me hasmin to . . .
Një prej njohësve më të mirë të veprimtarisë historike të “Vatrës”, i cili shërbeu në gjirin e saj 60 vjet, shkroi afër 40 vjet më parë: “E premtja e zezë 7 Prilli 1939 i gjeti vatranët . . .
Pas ndryshimit të flamurit më 1944 me shtimin e yllit komunist, Shkodra u transformua në një qendër rezistence kundër regjimit, duke paguar një çmim të lirë për traditën e saj të lirisë . . .
Nga Aurenc Bebja*, Francë – 19 Prill 2025
“The Paris Telegram” ka botuar, të shtunën e 26 marsit 1927, në ballinë, letrën e Qazim Qemal Bej Vlorës, djalit të Ismail Bej Qemalit, për të . . .
Mbreti Zog I (1895 – 1961)
Nga Aurenc Bebja*, Francë – 11 Prill 2025
“Sunday Dispatch” ka botuar, të dielën e 19 shtatorit 1943, në faqen n°3, intervistën ekskluzive asokohe me Mbreti . . .
Ish-mbreti i Shqipërisë Ahmed Zogu dhe ish-Mbretëresha Geraldinë largohen nga hoteli “Kemeri”. Te porta ishin motrat e mbretit, princeshat. — Burimi : Atpūta, 21 korrik 1939, faqe n°13
. . .
PAPA GJON PALI II TAKON NANEN TEREZA N’SHKODER
FESTË E MADHE !
Janë rreshtue katunde e qytete, asht rreshtue Kruja, Kurbini, Mati, Sapa, Zadrima, Troshani e Lezha e Misionarëve Fishta . . .
“Beetz Brother” është një kompani që prodhon dokumentarët investagativë më të mirë në Europë.
Këtë herë, në vëmendjen e tyre ka qenë shteti i Edi Rramës, të cilin ata e etiketojnë s . . .
Ndër krimet e spikatura të komunistëve në fillimet e pushtetit të tyre, por që është vërejtur edhe në vitet e tjera si dukuri, është procesi i spastrimit të qyteteve nga “reaksionarët”. . . .
Nga Aurenc Bebja*, Francë – 7 Prill 2025
Gazeta finlandeze “Mikkelin Sanomat” ka botuar, të enjten e 3 gushtit 1939, në faqen n°3, intervistën ekskluzive asokohe me mbretin Zog në Oslo . . .
Pas ndryshimit të flamurit në 1944 me shtimin e yllit komunist, Shkodra u transformua në një qendër rezistence kundër regjimit, duke paguar një çmim të lirë për traditën e saj të lirisë . . .
PREJ ROMET N’SHKODER…1993.
Si sot kujtoj: Janë këta dy njerëz të mëdhaj per të cilët më kanë rrigue lotët pa e kuptue pse, kur unë kam ndigjue lajmin e vdekjes së Tyne…Për President . . .
Komentet